Psychoterapia poznawczo-behawioralna

26 Paźdź

W latach 50. naszego wieku w Ameryce rozwinęła się psychoterapia behawioralna, zaś w latach 60. wyłonił się z niej nurt terapii poznawczej. Behawioralne podejście do zaburzeń było konsekwencją przyjęcia w latach 20. opozycyjnego względem introspekcjonizmu paradygmatu psychologii, zwanego behawioryzmem. Podstawowe zasady behawioryzmu, czyli nauki o zachowaniu, sformułował w 1913 r. Watson (w artykule Psychology as the behaviorist views it). Eksperymentalne prace nad uczeniem się zwierząt przeprowadzone przez Watsona (1990) i Skinnera (1973) przyczyniły się do wyjaśnienia mechanizmów powstawania zaburzeń u człowieka.

Generalnie rzecz ujmując, w podejściu behawioralnym przedmiotem zainteresowania psychoterapeutów jest — dające się zaobserwować — zachowanie jednostki, które ujmuje się w kategoriach bodziec–reakcja. Traktowane jest ono jako wynik: (l) uczenia się, (2) aktualnego stanu motywacji, (3) różnic indywidualnych zdeterminowanych-genetycznie lub pozagenetycznie. Patologię sprowadza się do występowania niepożądanych zachowań lub braku zachowań pożądanych w określonej sytuacji. Terapia ukierunkowana jest na leczenie symptomów za pomocą uzasadnionych eksperymentalnie technik, które opierają się na podstawowych prawach uczenia się.

Praktyka realizowana w ramach ortodoksyjnie pojętej terapii behawioralnej pokazywała, iż koncentrowanie się wyłącznie na zachowaniach człowieka nie prowadzi w pełni do pożądanych rezultatów. Już teoretycy w latach 30. rozważali konieczność uwzględniania procesów poznawczych w eksperymentach nad uczeniem się. Zwiastunem tej tendencji była wydana w 1932 roku praca Tolmana pt. Purposive behaviour in animals and men (Zachowanie celowe u zwierząt i ludzi), w której autor przedstawił poznawczą teońę uczenia się. Stwierdził on mianowicie, iż sposób spostrzegania i interpretowania danej sytuacji przez jednostkę odgrywa istotną rolę w wytwarzaniu jej nawyków. W latach 60. Ellis wyraził pogląd, iż źródłem kar i nagród może być nie tylko środowisko człowieka, lecz mogą nim być jego własne myśli. Podobne stanowisko zajął Bandura. Stwierdził on, iż u człowieka warunkowanie nie zachodzi automatycznie w odpowiedzi na określone bodźce, lecz istotną rolę w nabywaniu zachowań odgrywają procesy poznawcze. Według Ellisa i Bandury reakcje oceniające pochodzące od „ja” są ważniejsze niż konsekwencje pochodzące z zewnątrz (por. Lazarus 1977).

Poglądy te skłoniły niektórych terapeutów behawioralnych do modyfikacji stosowanych procedur terapeutycznych i sposobu myślenia o zaburzeniach ^W etiologii zaburzeń zaczęto podkreślać znaczenie przebiegu procesów poznawczych, a ściślej — sposobu interpretowania przez człowieka własnych zachowań zachowań innych ludzi oraz zaburzeń, w których uczestniczy. W koncepcjach poznawczych przyjmuje się, iż niewłaściwy sposób percepcji-oraz interpretacji zdarzeń doprowadza do wyuczenia się dezadaptacyjnych zachowań. Psychoterapia ukierunkowana jest na zmianę tych zachowań, lecz nie oddziałując na nie bezpośrednio —jak to miało miejsce w behawioryzmie — tylko restrukturaliżując treść myślenia. Modyfikacja treści myślenia prowadzi do zmiany zachowań i skojarzonych z nimi uczuć; tym samym ustępują symptomy zaburzeń.

Lidia Grzesiuk, Psychoterapia

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: